COLLENDOORN – Een muzikale duizendpoot. Zelfs met die omschrijving doe je Frank van Essen (59) uit Collendoorn te kort. Dit is het verhaal hoe een jonge computernerd in de muziek belandt. Een portret van een violist, een drummer en een natuurliefhebber die zijn geloof ervaart als diepe vriendschap met God.
Tekst, foto en video: Tom van den Berg
Ze staan weliswaar nooit letterlijk op de stoep voor zijn studio, maar de lijst met muzikale sterren die hulp inroepen van Frank is indrukwekkend. De import inwoner van Collendoorn – al woont hij er met echtgenote Marlou al twintig jaar – somt met een glimlach enkele namen op voor wie hij een klus heeft geklaard: Blof, Jeroen van der Boom, Krezip, Within Temptation, René Froger, Tjeerd Oosterhuis en de wereldberoemde DJMartin Garrix.
Het domein van Frank
Wat ze precies willen? Frank levert hen vanuit zijn studio arrangementen voor strings, kant-en-klare producties voor een strijkorkest. Die studio is ondergebracht in een schuur, naast een oude boerderij in het buitengebied van de gemeente Hardenberg. Zijn domein is een wirwar van stopcontacten, kabels, computers, mengpanelen, muziekinstrumenten zoals violen, trommels en keyboards. En natuurlijk een koffiezetapparaat. Al springt een groot drumstel het meest in het oog. Hier voelt Frank zich als een vis in het water. De plek waar zoals dat in het Engels heet ‘the magic happens’.
tekst gaat verder onder de video
De ouders van Frank waren beiden professioneel actief in de muziek. Zijn vader heeft les gegeven aan het conservatorium en zijn moeder is pianiste geweest. Het lijkt voor de hand te liggen, dat Frank ook voor ‘de muziek’ kiest. Hij speelt al jong verdienstelijk viool. Alleen is dat niet zijn plan voor de toekomst. Muziek is leuk als hobby. Frank raakt als puber en tiener volledig in de ban van computers en computerprogramma’s. Uren en uren is hij verdiept in die materie: ,,Ik kreeg één van die eerste computers, was toen een jaar of 12. Je kon met In Basic programmeren. Dat vond ik echt fascinerend. Ja, daar heb ik destijds héél erg veel tijd in gestoken. Was inderdaad een beetje een nerd. Wel raar, want verder was niemand bij ons thuis technisch onderlegd. Ik dacht: die computer heeft de toekomst, daar kun je carrière in maken. Viool spelen was leuk, dat deed ik er toen een beetje bij. Het veranderde pas toen ik ben gaan drummen. Dat was en is helemaal geweldig.’’
Flevo Festival
De zomer voor Frank met een studie aan de HTS begint, komt hij in contact met Amerikaanse muzikanten die pop en rock spelen in een Evangelische gemeente: ,,Wil je niet me ons mee, vroegen ze. Ik ben met ze op pad gegaan, heb ook met Amerikaanse gospelartiesten gespeeld, met Rick Cua en Margaret Becker. Met hen ben ik ook gaan toeren en ik heb toen voor het eerst op het grote, christelijke Flevo Festival gespeeld. Ik kan me nog herinneren dat mijn vader in het publiek stond op ‘Flevo’. Die zei na afloop: ‘Frank, hier ben jij voor gemaakt’. Maar ja, ik ging naar de HTS….’’.
Mismatch
Hij vervolgt: ,,Het was best pittig op de HTS, heel veel leren. Ook dingen waar ik geen klap aan vond. Programmeren deden we wel een beetje, maar dat was heel basaal. Dus…na een half jaar, dacht ik: dit gaat ‘m niet worden. De studie bleek een mismatch. Ik wilde toch met muziek verder. En dat snapten mijn ouders helemaal.’’ Het liefst zou Frank percussie en drums gaan studeren in Amerika, aan een opleiding in Hollywood waar de vader van Toto-drummer Jeff Porcaro les gaf. De torenhoge kosten bleken een te hoge drempel.
De Bron biedt uitkomst
Een muziekstudie in eigen land volgen als drummer loopt eveneens op niets uit. ,,Nu heb je in Nederland een groot aantal opleidingen waar je pop en rock drums kunt studeren, maar dat was destijds niet zo. En ik wilde heel graag mijn eigen ding doen.’’ Christelijk centrum De Bron in Dalfsen biedt uitkomst. Op de plek waar hij eerder met familie heeft gelogeerd, kan Frank aan de slag. Hij zou er tien jaar blijven. In die periode krijgt hij van de bedrijfsleiding alle vrijheid om zich als muzikant verder te ontwikkelen: ,,Ik had er zelfs een eigen oefenruimte. Maar ik deed ook gewoon boekingen hoor.”
The Passion
Hij komt in die tijd in contact met de christelijke muzikant en componist Adrian Snell, die wil toeren met een muzikale bewerking van het Paasverhaal, The Passion. Frank hoort dat de Brit met een drumcomputer wil gaan werken. ,,Daar wist ik hem van af te houden’’, lacht Frank. ,,Ik stuurde hem een brief waarin ik voorstelde om de rol van de drumcomputer over te nemen. Ik kende het stuk goed, had het al vaak gespeeld. Uiteindelijk kwam Adrian een keer luisteren. Waarna hij me in meenam op tournee.’’
Twintig jaar in IONA
Toetsenist Dave Bainbridge is ook lid van het gezelschap van Snell. Bainbridge is oprichter van de Keltische progressieve rockband IONA. ,,Hij was onder de indruk van mijn spel’’, vertelt Frank. ,,Of ik niet in IONA wilde komen drummen. Dat ben ik toen gaan doen. Ik ben meer dan twintig jaar gebleven.’’ Zonder studie, rolt Frank van het ene in het ander muzikale avontuur. Terwijl hij zijn verhaal doet, neemt de vriendelijke muzikant links en rechts zijpaden. Al vertellende, komen de herinneringen boven. Zoals het verhaal over hoe zijn relatie met Marlou begint. Je zou bijna zeggen ‘uiteraard’ op een tournee.
Lekker herrie maken
In 1994 trouwen Frank en Marlou. De twee leren elkaar goed kennen tijdens The Passion periode, waar Marlou een rol als danseres vertolkt. Ze wonen een tijdje in een huisje bij De Bron en strijken daarna neer in Drachten, maar die woning wordt te klein voor alle muzikale activiteiten. Een zoektocht naar een geschikte locatie eindigt in Collendoorn. ,,De omgeving sprak ons aan en zo’n boerderij ook. Al was het wel even wennen. Je komt terecht in een redelijk gesloten gemeenschap. Daar zijn we langzaam ingegroeid, dat is ook helemaal prima.’’
De boerderij is aanvankelijk de plek waar Frank zijn studio heeft, maar hij verkast vervolgens naar een onderkomen direct naast de woning. De studio is nu ondergebracht in wat van buitenaf een schuur lijkt voor het stallen van koeien of de opslag van landbouwvoertuigen. ,,Ik hier gewoon lekker herrie maken, haha.”
Zijsprong maken
In die studio geeft Frank ruim baan aan zijn eigen creatieve ingevingen. Bovendien levert hij bijdragen voor een keur aan collega muzikanten. Hoe werkt dat, hoe weten zij dat je bij Frank moet zijn? Frank knikt: ,,Dan moet ik weer even een zijsprong maken. Van de drums naar de viool. Ik ben naast het drummen, altijd viool blijven spelen. In de periode dat ik veel voor de praiseband bij de EO deed, kwamen we ook op classic festivals. Dat was een combinatie van de oude, klassieke dingen, prachtige stukken die we uitvoerden in een modern jasje, met een orkest en koor. Ik ging daarbij ook muziek schrijven, vooral voor de orkestpartijen. Schrijven en luisteren, wat klinkt mooi en wat klinkt niet mooi. Het zit heel erg in mijn DNA.’’
Emotie en schoonheid
Frank ontwikkelt ‘een zekere routine’ in het schrijven. Het gaat volgens hem in essentie om emotie en schoonheid. Als het je lukt om dat over te brengen, ben je al een heel eind, zo legt hij uit: ,,Er waren ook weinig mensen die dat deden, schrijven voor klassieke instrumenten, voor orkesten en strijkorkesten. Dat is allemaal namelijk best ingewikkeld.’’
Op enig moment meldt producer Gordon Groothedde uit Zutphen zich. Groothedde werkt op dat moment aan een album van de Amerikaanse muzikant Rich Wyman. Die heeft strijkers nodig. ,,Gordon vroeg of ik de arrangementen kon schrijven en die bovendien gelijk kon inspelen. Ik schreef de arrangementen en die heb ik samen met violist Luca Genta ingespeeld. Dat werkte heel goed, Gordon vond het fantastisch.’’
Nick & Simon
Een paar jaar later klopt Groothedde opnieuw aan. ,,Hij was bezig met een nieuw, nog onbekend Volendams duo (Nick & Simon, red.). Kun jij de strijkersarrangementen schrijven? Er kwamen veel leuke liedjes voorbij, bijvoorbeeld ‘Kijk Omhoog’ en ‘Pak maar m’n Hand’. En bij Gordon ging het zo van ‘doe je ding’, schrijf maar iets wat hier bij past. Al gaat dat niet altijd zo, soms krijg je bepaalde aanwijzingen. De vrije hand krijgen is fijn, maar ik vind het ook leuk om te horen wat iemand in gedachten heeft. Ik vraag altijd: hoe zou het moeten klinken? Dan komt er vaak iets van een andere artiest langs, iets dat de opdrachtgever heel mooi vindt.’’
Demo
Behalve Nick & Simon, werkt Frank veel voor Intwine en vervolgens Jeroen van der Boom, Tjeerd Oosterhuis van Kinderen voor Kinderen, Edwin van Hoevelaak en ga zo maar door. Zo zingt het rond: ‘als je strijkers nodig hebt, moet je Frank vragen. ,,Ik deed dat allemaal thuis. Ik nam het op met de computer. En dat doe ik eigenlijk nog steeds. Ik schrijf een arrangement, stuur een demo naar een producent en laat weten ‘zo gaat het ongeveer klinken’. Daarna pas ik dingen aan, als er opmerkingen komen. De reacties zijn erg wisselend, Gordon bijvoorbeeld laat me dus heel erg mijn gang gaan, die vindt het goed of niet goed. In een dag kan ik een heel strijkorkest maken. Daarmee besparen producenten natuurlijk veel tijd en geld.’’
Direct een stevige knuffel
Het leidt er toe, dat Frank met Marthijn (Garritsen) – de echte naam van DJ Martin Garrix – gaat werken. ,,Dat is verschrikkelijk leuk. Marthijn is echt een heel sociaal mens. De eerste keer dat ik hem ontmoette, volgde gelijk een omhelzing. Dat DJ’s niets van muziek zouden weten, klopt niet. Marthijn weet heel goed wat hij wil horen. Als gevoelsmens lijkt zijn werkwijze op die van mij, heel intuïtief, heel erg op de emotie. Daarom spelen strijkers in zijn liedjes zo’n grote rol. We hebben een heel goede klik met elkaar.’’
Ziel en geest
In muziek wil Frank de ziel en de geest van de maker kunnen horen. Hij knikt: ,,Muziek drukt immers ook iets uit van de maker. Het is een communicatiemiddel van de ziel en geest: ,,Dat kun je nooit uit een computer halen, dat is het grote verschil tussen door mensen gemaakte muziek en door A.I. geproduceerde muziek. Een computer heeft geen geest en ook geen ziel.’’
God
Inspiratie haalt Frank dan ook niet uit de pc, maar waar raakt hij dan wel door geïnspireerd: ,,Dat kan van alles zijn. En vooral ook mijn relatie met God daarin. Ik ben steeds meer mijn vriendschap met God aan het ontdekken: hoe werkt dat dan? Het is voor mij reëel, een heel persoonlijke zoektocht. Muziek heeft voor mij te maken met communicatie en met verbinding met God. Denk aan de muziek van Bach, met een heel sterke religieuze lading. Er zit iets in die muziek, dat diep inwerkt op de geest van een mens. Dat doet goede muziek met je.’’
Op naar Dokkum
Wie een uur koffie drinkt met Frank, zit soms te klapperen met z’n oren. Zijn leven verdient een boek. Met na één versie, direct uitzicht op een vervolg. Zo vertelt hij tussen neus en lippen door dat hij is begonnen met dirigeren, is hij druk met het schrijven van eigen nummers en kijkt hij al vooruit naar zijn inbreng in een musical in het Friese Dokkum. En dat is bovendien niet eens voor het eerst.
Het woord is weer aan Frank: ,,Twee jaar geleden werd in de Bonifatius kapel, ‘De Fury Fan Dokkum’ opgevoerd, over een ramp aan het begin van de tachtigjarige oorlog. Dokkum werd destijds platgebrand en de helft van de inwoners kwam om het leven. Daar heb ik toen de muziek voor geproduceerd. Er staat nu weer een musical op stapel, waarvoor ik muziek ga schrijven en arrangeren, het wordt een soort klucht met de titel ‘’De Zonnekoning van Dokkum’. Er zit veel covers in trouwens, veel Queen bijvoorbeeld, nummers die iedereen wel kent zoals ‘We are the Champions’ en ‘Bohemian Rapshody’. En dan met Friese en Nederlandse teksten.’’
Muzikale wethouder
De vraag of hij zijn eigen muziek ooit weer gaat spelen, is het antwoord ‘ja, graag’. Met wellicht een première concert om de hoek, in theater De Voorveghter in Hardenberg? ,,Ik heb er trouwens regelmatig gespeeld. mijn eerste releaseconcert voor mijn album Sanctum was ook in De Voorveghter. Leuk die lokale verbondenheid. En ik heb de nodige muzikale vrienden in de buurt, onder wie wethouder Piet-Cees van der Wel, een goede muzikant die schrijft zelf ook liedjes.’’ Het doet hem gelijk denken aan radiopresentator en muzikant Edwin Evers. Uiteraard heeft Frank ook met deze muzikale duizendpoot samengewerkt…
Beeld
Bij het afscheid, geeft Frank de verslaggever zijn album ‘Sanctum’ mee. Prachtige, rustgevende muziek met een sterk Keltische inslag. Bij die sfeervolle muziek lukt het om na te denken hoe dit gesprek vorm te geven. Laat de woorden maar stromen. Zo ontstaat als vanzelf een beeld van een innemende persoonlijkheid en een gepassioneerd mens.
